Jeśli zastanawiasz się, czy poprawna jest forma „tym bardziej” czy „tymbardziej”, odpowiedź brzmi: wyłącznie ta pierwsza, zapisywana rozłącznie. Wynika to z zasady rozdzielnej pisowni wyrażeń zaimkowych. W dalszej części wyjaśniamy, skąd bierze się ta reguła i jak poprawnie stawiać przecinki.
Jedyną poprawną formą zapisu jest rozłączna pisownia – tym bardziej.
Dlaczego piszemy „tym bardziej” rozłącznie?
Wyrażenie tym bardziej należy do kategorii wyrażeń zaimkowych, czyli połączeń zaimka z inną częścią mowy. W polskiej ortografii wszystkie takie konstrukcje zapisujemy osobno. Dlatego obok form co tydzień, co dzień, co najmniej czy czym prędzej pojawia się również poprawny zapis rozłączny. Błędna forma tymbardziej powstaje, gdy dwa osobne wyrazy zostaną zapisane łącznie.
Zaimek tym pełni tu funkcję zaimka wskazującego, a bardziej to stopień wyższy przysłówka. Ich połączenie nie tworzy jednego słowa, dlatego pisownia łączna jest niedopuszczalna. Podobne błędy pojawiają się także w formach na prawdę i wogóle, które również bywają zapisywane niezgodnie z normą ortograficzną.
Całe wyrażenie ma charakter przysłówka i określa stopień intensywności wypowiedzi. Można je zastąpić następującymi określeniami:
- szczególnie
- głównie
- zwłaszcza
- nade wszystko
Jaką funkcję pełni „tym bardziej” w zdaniu?
W zdaniu omawiane wyrażenie najczęściej pracuje jako przysłówek. Określa intensywność cechy, czynności lub stanu. W takim użyciu nie wymaga dodatkowych znaków interpunkcyjnych, chyba że pojawia się w konstrukcji ze spójnikiem „że”.
W zdaniach porównawczych bardzo częsty jest schemat: „im…, tym bardziej…”. Pokazuje on zależność między dwiema czynnościami lub stanami. Przykładowo: „Im dłużej oglądam ten serial, tym bardziej mi się on podoba”. Podobnie działa zdanie: „Im więcej czasu z nim spędzam, tym bardziej go lubię”.
W literaturze pięknej również odnajdujemy to wyrażenie. Henryk Sienkiewicz w „Potopie” napisał: „Tym bardziej go pragnął, im bardziej mu broniono”. To klasyczny przykład konstrukcji porównawczej, w której obie części zdania są ze sobą ściśle powiązane. W prozie Mariusza Cieślika oraz dramacie Sławomira Mrożka również można znaleźć zdania z tym wyrażeniem.
W kulturze popularnej cytat z filmu „Dzień Świra” – „Tym bardziej nie pójdę na tę głupią imprezę!” – bywa przywoływany jako naturalne użycie. Dodatkowo Stanisław Lem w „Solaris” celowo użył błędnej formy tymbardziej w dialogu bohatera, aby podkreślić jego obcojęzyczne pochodzenie. To ciekawy przypadek, gdy błąd językowy staje się narzędziem charakterystyki postaci.
Jak poprawnie postawić przecinek przy „tym bardziej że”?
Wiele osób ma problem z interpunkcją, gdy po „tym bardziej” pojawia się słowo „że”. Całe wyrażenie tym bardziej że bywa traktowane jako spójnik złożony. W takiej sytuacji nie stawiamy przecinka przed samym „że”, lecz przed całym połączeniem. To zjawisko nazywane jest cofaniem przecinka.
Wyrażenie tym bardziej że traktowane jako spójnik – przecinek stawiamy przed całością, a nie przed że.
Kiedy wybrać przecinek przed „że”?
Jeśli akcent zdaniowy pada na samo „tym bardziej”, zachowuje się ono jak przysłówek w funkcji okolicznika. Wtedy „że” pozostaje zwykłym spójnikiem, a przecinek przed nim może się pojawić. Przykład poprawnego zdania to: „Cieszę się z twojego sukcesu tym bardziej, że długo i ciężko na niego pracowałeś”.
Kiedy wybrać przecinek przed całym wyrażeniem?
Gdy całość pełni funkcję spójnika złożonego, przecinek stawiamy przed „tym”. Wtedy zdanie brzmi naturalnie jako jedna całość uzasadniająca. Przykład: „Na twoim miejscu wyjechałabym do Francji, tym bardziej że świetnie znasz ten język”.
Poniższe zestawienie porządkuje oba warianty:
| Wariant zapisu | Funkcja składniowa | Przykład |
| „tym bardziej że” | spójnik złożony | Nie mam zamiaru się za to zabierać, tym bardziej że nikt nie zaoferował mi pomocy. |
| „tym bardziej, że” | przysłówek w funkcji okolicznika oraz spójnik że | Cieszę się z twojego sukcesu tym bardziej, że długo i ciężko na niego pracowałeś. |
| „tym bardziej że” | spójnik złożony | Nie mogliśmy doczekać się tego wyjazdu, tym bardziej że od ponad roku nigdzie nie pojechaliśmy. |
| „tym bardziej, że” | przysłówek oraz spójnik że | Nie mogliśmy doczekać się tego wyjazdu tym bardziej, że od ponad roku nigdzie nie pojechaliśmy. |
Obie wersje są poprawne, ale różnią się odcieniem znaczeniowym. W pierwszym wariancie całość wprowadza dodatkową przyczynę. W drugim akcent pada na stopień intensywności, a zdanie podrzędne wyjaśnia okoliczności. Podobny problem interpunkcyjny pojawia się przy konstrukcjach dlatego że / dlatego, że oraz tak że / tak, że. Również tam miejsce przecinka zależy od tego, czy całość pełni funkcję spójnika, czy rozbijamy ją na przysłówek i spójnik „że”.
Jakie błędy popełniamy najczęściej?
Najczęstszym błędem jest pisownia łączna tymbardziej. Wynika ona z tak zwanej fonetycznej iluzji – w szybkiej mowie nie robimy pauzy między wyrazami, przez co całość brzmi jak jedno słowo. To ten sam mechanizm, który sprawia, że niektórzy zapisują „naprowde” zamiast „na prawdę” lub „wogóle” zamiast „w ogóle”.
Drugi częsty błąd dotyczy przecinka. Polega on na stawianiu przecinka przed „że” wtedy, gdy całe wyrażenie tym bardziej że pełni funkcję spójnika. W takiej sytuacji przecinek powinien znaleźć się przed całym połączeniem, a nie przed samym „że”.
Dobrym sposobem na uniknięcie pomyłki jest zapamiętanie, że wyrażenie zaimkowe zawsze składa się z dwóch osobnych wyrazów. W razie wątpliwości można je zastąpić jednym z synonimów: szczególnie, głównie, zwłaszcza, nade wszystko. Jeśli zamiana brzmi naturalnie, mamy do czynienia z poprawnym użyciem przysłówka.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Która forma jest poprawna: „tym bardziej” czy „tymbardziej”?
Poprawna jest tylko forma rozłączna „tym bardziej”, zapisywana jako dwa odrębne wyrazy.
Dlaczego „tym bardziej” piszemy osobno?
To wyrażenie należy do zaimkowych konstrukcji, które w polskiej ortografii zapisuje się oddzielnie, dlatego łączenie ich w jedno słowo jest błędne.
Jaką funkcję pełni „tym bardziej” w zdaniu?
Pełni zazwyczaj rolę przysłówka określającego natężenie cechy, czynności lub stanu, często w konstrukcjach porównawczych typu „im…, tym bardziej…”.
Kiedy stawiamy przecinek przed „że” w połączeniu „tym bardziej że”?
Jeśli „tym bardziej” zachowuje się jak przysłówek, przecinek może stanąć przed „że”; gdy całość działa jako spójnik złożony, przecinek stawiamy przed całym wyrażeniem.
Kiedy przecinek powinien znaleźć się przed całym wyrażeniem „tym bardziej że”?
Gdy wyrażenie funkcjonuje jako spójnik łączący zdania, przecinek umieszcza się przed „tym”, a nie przed „że”.
Jak uniknąć pomyłki przy pisowni „tym bardziej”?
Warto pamiętać, że wyrażenia zaimkowe składają się z dwóch słów i można je zastąpić synonimami typu „szczególnie” lub „zwłaszcza”, co ułatwia poprawny zapis.
Jakie są najczęstsze błędy związane z „tym bardziej”?
Najczęściej ludzie łączą wyrazy w „tymbardziej” z powodu braku pauzy w mowie, oraz mylą miejsce przecinka przy konstrukcji z „że”.
